14Aralık2017

MAKALELER ARKEOLOJİ Paylaşılamayan Kraliçe Puduhepa ve Memleketi Kayıp Kent Lawazantiya

Paylaşılamayan Kraliçe Puduhepa ve Memleketi Kayıp Kent Lawazantiya

FacebookTwitterGoogle bookmarkMyspace bookmarkDel.icio.usDigg
Kullanıcı Değerlendirmesi: / 2
ZayıfEn iyi 
Makale İçeriği
Paylaşılamayan Kraliçe Puduhepa ve Memleketi Kayıp Kent Lawazantiya
Sayfa 2
Sayfa 3
Sayfa 4
Sayfa 5
Tüm Sayfalar

PAYLAŞILAMAYAN KRALİÇE PUDUHEPA VE MEMLEKETİ KAYIP KENT LAWAZANTİYA

ÖZET

Klasik dönem öncesi Anadolu coğrafyasının en çok baş ağrıtan sorunlarından birisi kent, köy, ırmak, akarsu ve dağların yerlerinin belirlenememesidir. Şu an elimizde mevcut çivi yazılı metinlerden öğrendiğimiz iki bine yakın yer adından yerleri kesinlikle tespit edilebilenlerin sayısının yarım düzineyi geçmemesi, hayal kırıcı olduğu kadar ibret vericidir ve bir yerlere bir antik kenti koymadan önce ne kadar ince eleyip sık dokumamız gerektiği konusunda büyük bir ikazdır. Gerçek ününü Hurri kökenli kraliçe Puduhepa’nın doğum yeri ve Hattušili ile evleninceye kadar gençlik yıllarını geçirdiği yer olmaktan da alan Lawazantiya kenti ve teritoryumu, yeri belirsiz kentlerden sadece bir tanesidir ve ününü sadece bu kraliçeyi yetiştirmiş olmasına borçludur.

Bazı tarihî ve coğrafî yanılgılar sonucu Çukurovalı, daha da ilerisi Adana’lı olarak bilinen Hitit kraliçesi Puduhepa’nın memleketi Lawazantiya kenti yanlışlıkla hep Adana civarında arana geldi. Yanılgının temelinde, eskiden Hititlerin Kizzuwatna dedikleri bu toprakların o zamanki sınırlarının hatalı belirlenmesi, yani Kizzuwatna toprakları sanki sadece bugünkü Çukurova-Kilikya(Adana Ovası) topraklarını kapsıyormuş gibi hareket edilerek, bu sınırların zaman zaman Amanos Dağlarının doğusuna, İslâhiye Ovasına, hatta Fırat Nehrine kadar uzandığı göz ardı edilmesi yatar.

Lawazantiya’nın coğrafî konumuyla ilgili tüm Eski Asurca, Hititçe, Hurrice ve Yeni Asurca yazılı belgeler titizlikle incelendiğinde, birisi Anadolu’nun kuzeyinde, diğeri de güneyinde olmak üzere aynı ismi taşıyan iki ayrı kent olduğu görülür. Yeni Asur kaynaklarındaki Luhuzatiya’nın isim benzerliği dışında bu kentle bir ilişkisi olmadığı anlaşılmaktadır. Hurri ülkesinin yetiştirdiği bir kız olan Puduhepa, elbette güneyde kalan Lawazantiya’da doğup büyümüştür ve burası da o zamanlar bataklıklardan geçilmeyen Amanosların batısında kalan Çukurova’da değil, doğu kesimde, İslâhiye Ovasında veya oraya yakın bir yerdedir. Bildiride kentin kesin yerinin nerede olabileceği uzun uzadıya tartışılacak, İslâhiye Ovasının kuzey kesiminde yer alan Gedikli veya daha da kuzeydeki çok az insanın dikkatini çeken devasa Araban Höyük üzerinde durulacaktır. Araban’ın çıplak gözle bugün bile görülebilen surları ve rampa duvarları vardır ve eteğinden yukarı doğru bakıldığında höyükten çok kocaman bir dağı anımsattığı huşuyla sezilir. Her yerde olduğu gibi suyu ve pınarları da vardır! Sıradan cılız Anadolu veya Çukurova höyüklerinden tamamen farklıdır ve Suriye urbanistik etki alanın içinde yer aldığı, gerçek bir urbanistik merkez olduğu her halinden bellidir.

Anahtar Kelimeler: Kizzuwatna, Çukurova, Hitit, Lawazantiya, Puduhepa

ABSTRACT

One of the foremost problems of pre-classical Anatolian historical geography is the uncertainty of localizations of cities, villages,rivers, streams and the mountains. It is disappointing and remarkable that only half a dozen place names are localized with certainity out of approximately two tousand geographic names, which are so far textually attested in Hittite corpus. This isa caveat as how carefull and meticulously we must be before placing a settlement randomly anywhere. Lawazantiya and its territorium is only one of these places. The city owes its fame certainly to the fact that it was the birth place of Puduhepa, and a city, where she spent her youth before she married Hattušili III and moved to Hatti. Without this queen it would have been an insignificant place.


ARKEOGRAFYA websitesi; Arkeoloji, Sanat Tarihi, Tarih, Filoloji, Antropoloji, Paleontoloji, Mitoloji, Müze ve Arkeoteknik ile ilgili konularda yayın yapar.

ARKEOGRAFYA websitesi, Basın Meslek İlkelerine uymaya söz verir.

ARKEOGRAFYA  ©  Her hakkı saklıdır. Yazı ve fotoğraflar kaynak veya bağlantı verilmesi koşuluyla kullanılabilir.