14Aralık2017

MAKALELER FİLOLOJİ Akkadcada Türkçe İzleri ve Dil Kuralları Işığında Akkadca ve Türkçe Dilleri Arasında Bağlar

Akkadcada Türkçe İzleri ve Dil Kuralları Işığında Akkadca ve Türkçe Dilleri Arasında Bağlar

FacebookTwitterGoogle bookmarkMyspace bookmarkDel.icio.usDigg
Kullanıcı Değerlendirmesi: / 2
ZayıfEn iyi 
Makale İçeriği
Akkadcada Türkçe İzleri ve Dil Kuralları Işığında Akkadca ve Türkçe Dilleri Arasında Bağlar
Sayfa 2
Sayfa 3
Sayfa 4
Sayfa 5
Sayfa 6
Sayfa 7
Sayfa 8
Sayfa 9
Sayfa 10
Sayfa 11
Sayfa 12
Sayfa 13
Sayfa 14
Sayfa 15
Tüm Sayfalar

"Akkadcada Türkçe İzleri ve Dil Kuralları Işığında Akkadca ve Türkçe Dilleri Arasında Bağlar" adlı makale:

 

Uluslararası Türk Dünyası Kültür Araştırmaları Dergisi Bahar 2015 - 1 (1) sayısında yayınlanmış, Azerbaycan Milli İlimler Akademisi İnsan Hakları Enstitüsünden Elşad Alili'nin "Akkadcada Türkçe İzleri ve Dil Kuralları Işığında Akkadca ve Türkçe Dilleri Arasında Bağlar" adlı makalesini Azerbaycan Türkçesi ile okurlarımızın dikkatine sunuyoruz.

 

AKKADCADA TÜRKÇE İZLERİ VE DİL KURALLARI IŞIĞINDA AKKADCA VE TÜRKÇE DİLLERİ ARASINDA BAĞLAR

Turkish Marks In Akkadian And Bonds Between Akkadian And Turkish In The Light Of Language Rules

 

Elşad ALİLİ*

* Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası İnsan Hüquqları İnstitutu.

 

ÖZET

İlk dönem Assiroloji uzmanları Sümerce ve erken Akkadcanın Turanî bir dil olduğunu söylemektedir. Semitik Akkadca bünyesinde Türkçeden aldığı birçok kök sözü barındırmaktadır. Bu sözlerden semitik Akkadca dil kurallarına uygun olarak birçok yeni türev sözler üretilmiştir. Günümüzün Assiroloji uzmanlarının Türkçe dil bilimi konusunda bilgileri sınırlıdır. Hâlbuki Mezopotamya’da bulunan çivi yazılarını çözen ilk kuşak uzmanlar arasında Türkçe ve genel olarak Ural-Altay dilleri konusunda bilgi sahibi olan akademisyen sayısı az değildir. Erken dönem Sümer ve Akkad metinlerinde Türkçe dışında diğer Altay dillerinden, Macarca, Fince ve diğer Fin-Ugor dillerinden de kelimeler bulunmaktadır. Karşılaştırmalı örnekler bütün Mezopotamya dillerinin ilk aşamada eklemeli Ural-Altay dillerinden çokça faydalanarak bir literatür geleneği oluşturduğunu gösterir. Daha sonraki dönemlerde kâtipler ve rahibeler çekim kuralları uygulayarak bol bol yeni sözler üretmiştir. Üretilen bu sözler hem semitik dillerin mirası olmuş hem de Hint-Avrupa dillerine bol bol ödünç verilmiştir. Çalışamadaki amaç Akkadcada, yani Mezopotamiyada kullanılan literatürde Türkçe kelimelerin var oluşunu bariz şekilde sergilemekdir. Sırasıyla ilk önce Akkadca sözcükler ve Türkçede onlara bulunan paraleller gösterilecektir. Kelimeleri seçerken genelde eski ve orta Türkçe dönemi metinlerde bulunan sözcüklere üstünlük verilmiştir. Ama bazen de Azerbaycan ve Anadoluda halk ağızlarında bulunan kelimelere de yer verilecektir.

Anahtar Kelimeler: Akkadca, Türkçe, Mezopotamya, Dil İlişkileri

ABSTRACT

Early Assyrian experts said that Sumerian and early Akkadian are tu-ranic languages. Shemitic Akkadian incorporates many root words recieved from Turkish. From this words, many number of -in accordance with the Ak-kadian language rules- derivative shemitic Akkadian words are made. Todays Assyrian experts have limited knowlodge about Turkish linguistics. Whereas the first generation of experts in solving the Mesopotamian cuneiform between Turkish and overall knowledge of the Ural-Altaic, which is not less than the number of academics. Early Sumerian and Akkadian texts also have words from the other Altai languages other than Turkish. Comparative examples should be added in the initial stages of all Mesopotamian languages utilizing much of the Ural-Altay language literature indicates that create a tradition. Clerks and nuns produced plenty of new words by following the shooting rules in the later periods. These words have been produced on loan as well as the heritage of the Semitic languages and plenty of the Indo-European languages. The purpose in the study is the existence of Turkish words used in the literature to demonstrate the obvious ways in Akkadian, so Mesepota-mia. Respectively first Akkadian words and parallel to them in Turkish will be shown. When choosing the words the words contained in the text of the rule has been generally old and middle-Turkish era. But there will be sometimes Azerbaijan and the words in Anatolian folk dialects.

Key Words: Akkadian, Turkish, Mesopotamia, Language Relations

Giriş

I. Akkad dili ve fonolojisi konusnda kısa bilgi

Akkad dili bilinen en eski semitik dildir. Eski bilim literatüründe Akkadca önce Asurca, daha sonra ise Assuro-Babil dili gibi de adlandırlmıştır. Çünki deşifre olunan ilk çivi metinler Asurca olduğundan bu bilim dalı da o zamandan “Assiroloji” gibi tasnif olunmuştur.

Günümüzün Assiroloji üzre uzmanları Akkadcanın ilk izlerinin M.Ö. 3000 senelerine aid Sümer tabletlerinde bulunduğu fikrindedirler. Kanıya göre bu şahıs adları ve Akkadcadan Sümerceye geçmiş bazi sözcüklerdir. Halbuki Akkadca ilk yazı metinleri M.Ö. 2500 senesinden öteye geçmez.

Akkadû(m) lingvonimi (kadın cinsinde Akkadītu) bilahıs Akkadca metinlerde geçer. Bu terimin Akkad devletinin (M.Ö. XXIV-XXII yy) başkenti olmuş şehrin isminden kaldığı zannedilir. Yalnız bu başkentin nerede yerleşdiyi henuz belirlenmemiş. Akkad devleti yarandığı çağdan ve kral I Sargon döneminden başlayarak devletin çöküşüne kadar (M.Ö. 2341-2160 yy.) Akkad dilinde yazı tabletleri ilk olarak Bağdad ve Mosul arasındaki coğrafiyada kullanılmış. Daha sonra Akkad dili ve yazıları Mesopotamiyanın güneyine, yani Sümere ve Elam bölgesine sirayet etmiş ve M.Ö. 2000 senesine doğru bütün Mesopotamiyanın resmi dili olmuştur. Akkad devleti yok olsada, Akkadû(m) lingvonimi, yani Akkad dili terimi yazı tabletlerinde yer almağa devam etmiştir. Günümüzün resmi Akademik tezi bunları söyler.



ARKEOGRAFYA websitesi; Arkeoloji, Sanat Tarihi, Tarih, Filoloji, Antropoloji, Paleontoloji, Mitoloji, Müze ve Arkeoteknik ile ilgili konularda yayın yapar.

ARKEOGRAFYA websitesi, Basın Meslek İlkelerine uymaya söz verir.

ARKEOGRAFYA  ©  Her hakkı saklıdır. Yazı ve fotoğraflar kaynak veya bağlantı verilmesi koşuluyla kullanılabilir.