MAKALELER PALEONTOLOJİ Bazı Dinozor Türlerini Tanıyalım

Bazı Dinozor Türlerini Tanıyalım

FacebookTwitterGoogle bookmarkMyspace bookmarkDel.icio.usDigg
Kullanıcı Değerlendirmesi: / 1
ZayıfEn iyi 

Bazı dinozor türleri çok ilginç özellikler göstermektedir.

Bunlar şöyle sıralanabilir:

 

Apatosaurus

Apatosaurus, (anlamı: aldatıcı kertenkele) Jura döneminin sonunda, yani günümüzden 140 milyon yılı aşkın süre önce Kuzey Amerika’nın batı kesiminde yaşamış otçul dev boyutlu dinozor türü. Dinozorlarla ilgili pek çok filmde ve kitapta kullanıldığı adıyla Brontosaurus da denen bu dev boyutlu dinozora, paleontoloji uzmanları, Apatosaurus adını vermişlerdir. Brachiosaurus, Diplodocus ve Camarasaurus gibi başka dev boyutlu dinozorlarla birlikte, Sauropoda alttakımını oluşturur

Apatosaurus ’un dev, varil biçimi bir bedeni vardı; ayakları 5 parmaklı, bacakları kısa ve kalın, kuyruğu ve boynu uzundu. Toplam uzunluğu 25 m’yi aşıyor, ağırlığı 18-32 ton arasında değişiyordu. İnce uzun kafatası kısa, ama sivri dişlerle donanmıştı. Kafatası ve beyin bağlantıları zayıf olduğundan, genellikle başsız bulunan Apatosaurus ‘ların ilk iskeletini bulan (1979) ABD’li paleontoloji uzmanı O. C. Marsh, hemen yakında bulduğu, günümüzde Camarasaurus adı verilen bir dinozorun kafatasının, Apatosaurus iskeletinin eksik parçası olduğunu sanmış, bu yüzden 1970 yıllarında bu yanlış düzeltilinceye kadar, Apatosaurus basık burunlu bir kafası ve burgu gibi dişleri olan bir dinozor olarak betimlenmiştir.

Ankylosaurus

Ankylosaurus, (anlamı: sert zırhlı kertenkele), 70-65 milyon yıl önce yaşadığı düşünülen bir dinozor türüdür.

Otobur beslenen bu tür 7-10 metre boyunda ve 4-7 ton ağırlığındadır. Dört bacağı üzerinde yürür. Ön bacakları arkadakilerden daha kısadır. Sırtı kemik ve plakalarla kaplıdır. Başının arkasından kuyruğuna kadar iki sıra diken bulunmaktadır. Kuyruğunun ucundaki taş gibi kemiği ile çok büyük kayaları bile parçalayabilirdi ve kendisine saldırıldığında, eğer çok güçlü değilse saldıran dinozor zarar görürdü. Bu otobur dinozorun tek saldırısı kuyruğunu dikensiz bir topuz olarak kullanmaktır.

Anchiceratops

Anchiceratops Alberta, Kanada da, Kretase döneminin ikinci yarısında yaklaşık 72-71.000.000 yıl önce yaşamış bir dinazordur.

Anchiceratops uzunluğu yaklaşık 5 m kadar büyüklüğe sahip otçul bir dinazor türüdür. Gözlerinin üzerinde kafasının tepesinde 2 büyük ve burnunun üzerinde 1 adet küçük boynuzu bulunur. Bu türe ait bir düzine kafatası bulunmuştur.

Anchiceratops adı, “boynuzlu yüzünüze yakın” anlamına gelir. Amerikalı paleontolog Barnum Brown tarafından, 1914 yılında bulunmuştur. Bu dinozor türü Monoclonius ve Triceratops türlerine bir geçiş formu olduğuna inanılıyordu. Anchiceratops kalıntıları Barnum Brown liderliğindeki bir ekip tarafından 1912 yılında Alberta Kanada, Red Deer Nehri kıyısında tespit edilmiştir.

Amargasaurus

Amargasaurus Güney Amerika’da ne Erken Kretase Dönemi (130-125 myö) dicraeosaurid sauropod adlı dinozor türünün bir cinsidir. 10 metre uzunluğunda ulaşan bir sauropod için küçük bir cinstir. Dicraeosaurus gibi, uzun bir boyun, düşük kafatası ile dört ayaklı bir otoburdur. Sırtında dikenler ve bu dikenlerin deri yelkenlerle destekli olduğu söylenmiştir. Ama bu hipotez 2000 yılında Gregory S. Paul tarafından reddedilmiştir.

Yaklaşık 2.6 ton ağırlığının olduğu söylenmektedir. Amargasaurus un boyu, sauropod standartları için kısaydı.

Allosaurus

Allosaurus 1877 yılında paleontolog Othniel C. Marsh tarafından adlandırılmıştır. Hemen hemen tam olan ilk fosili, 1883’te Kolorado’da (ABD), M. P. Felch tarafından bulunmuştur.

Allosaurus iki ayağı üzerinde yürürdü. S şeklinde boynu ve diğer dinozorlardan farklı olan bir omurgası vardı. Farklı omurga yapısı ona bu ismi kazandırmıştır; “Allosaurus = farklı kertenkele”.

Güçlü bir kuyruğa ve iri bir gövdeye sahipti. Ön ayakları kısa ve üç parmaklıydı. Pençeleri 15 cm kadardı. Bu türün üyeleri 9-12 m uzunluğa ve 2-4,5 ton ağırlığa erişebilirlerdi. Allosaurus'un çene ve kafatası yapısı bilim adamları tarafından incelendiğinde alt ve üst çenesiyle ısırdığı zaman uyguladığı basıncın bir aslanınkinden zayıf olduğu saptandı. Ancak Allosaurus, bu dezavantajını jilet keskinliğindeki tırtıklı dişleri, güçlü boynunun da yardımıyla uyguladığı kendine has balta vuruşu şeklindeki üst çenesiyle yaptığı ilginç ısırığıyla kapatıyordu.

Alectrosaurus

Alectrosaurus "bekar kertenkele" anlamına gelir. İç Moğolistan’ın Geç Kretase Döneminde yaşamış tyrannosaurid theropod dinozorunun bir cinsidir. Tyrannosaurus rex’e benzer bir vücut şekli vardır. İki ayaklı bir etoburdur.

Gövde uzunluğu burundan kuyruğa kadar 5 metre civarındaydı. Normal de diğer etcil dinazorlara göre boyutu küçüktür. Yüksekliği ise bir insan boyu ile aynı ölçülere sahiptir.

Alectrosaurus "yalnız kertenkele" olarak adlandırılabilir. İlk fosilleri 1923 yıllarında bulunmuştur.

Albertosaurus

Yaklaşık 70 milyon yıl önce Kretase dönemin de Kuzey Amerika’da yaşamış tyrannosaurid theropod dinozorun bir cinsidir. Bazı bilim adamları Gorgosaurus libratus cinsi olarak tanımlamakta ama genel olarak tyrannosaurid theropod olarak kabul edilmektedir.

Albertosaurus küçük 2 parmaklı elleri ve iri kafasında bulunan keskin dişleri ile iki ayağı üzerinde durabilen ekosistem besin zincirinin en tepesinde yer alan avcılardan biriydi.

Afrovenator, Kuzey Afrika’nın orta Jurasic döneminde yaşamış megalosaurid theropod türü bir dinazordur. Güçlü çenesi, keskin dişleri, 3 pençeli, 2 ayağı üzerinde yürüyebilen çok güçlü bir yırtıcıydı. İskeletlerine bakılacak olursa burnundan kuyruğuna kadar 9 metre ve yaklaşık 1,5 ton ağırlığı vardı.

Aerosteon

Aerosteon dinazor türü yeni keşfedilmiş bir tür sayılabilir. 1996 yılında keşfedilen bu dinazorun kalıntıları Arjantin'de bulundu.

Aerosteon 9 metre uzunluğunda, iki ayaklı, etçil ve yaklaşık 83 milyon yıl önce yaşamış bir dinozor türüdür. İç organları bakımından kuş türlerine benzemektedir. Solunum sistemleri kuş türlerininki gibidir. Aerosteon kuş sanılsa da, solunum sistemindeki hava boşluklarının daha sonra vücut ısısını dengelemek için kullandığı keşfedildi.

Acrocanthosaurus

Acrocanthosaurus (amlamı Yunanca yüksek dikenli kertenkele) Kuzey Amerika kıtasında 115-105 milyon yıl önce Kretase dönemimde yaşamış, yaklaşık 2,6 ton ağırlığında, 1,4 metre uzunluğunda büyük bir kafaya sahip, 12 metre uzunluğundaki etobur bir theropoda dinozordur.

Neredeyse tüm iskeleti tamamlanmış sayılı türlerdendir. Yeraltında minerallerle neredeyse simsiyah olmuş kemiklerine rağmen kalıntıları neredeyse sağlam bir şekilde günümüze kadar taşınmıştır. Kafatası neredeyse bütün halde bulunmuştur. Kol ve bacak kemiklerinin de aynı şekilde sağlam kalması çok güçlü kaslara sahip olduğu ve çenesindeki zedelenme sebebiyle bir av kazası sonucu öldüğü çıkarımına sebep olmuştur. İrili ufaklı dişlere sahip olan Acro, büyük bir dinozora nispeten küçük ayaklara sahiptir. Diş yapısı avını dişleriyle öldürmediğini göstermektedir. Bu da uzmanlarda yırtıcı vahşinin avını iri kolları ve bacaklarıyla yakaladığı düşüncesine sebep olmuştur. Büyüklüğü açısından Tyrannosaurus rex ile kıyaslanmaktadır.

Achelousaurus

Achelousaurus (Yunanca: Achelous ‘Yunan nehir tanrısı’, sauros ‘kertenkele’) Achelousaurus’un Geç Kretase devrinde, Kuzey Amerika’da yaşadığı sanılmaktadır. Papağan benzeri gagası, burnu ile gözlerinin üzerinde kemikli çıkıntılar ve uzun yakasının sonunda iki boynuzu olan, dörtayaklı bir otoburdur. 6 metrelik uzunluğuyla, orta boyda bir ceratops dinozordur.

1995 yılında, Scott Sampson tarafından adlandırılmıştır. Özel isim, Montana’daki dinozor keşifleriyle tanınan önemli bir Amerikalı paleontolog olan, Jack Horner’in onuruna verilmiştir. Bilinen üç kafatasında da, diğer ceratops dinozorlarda boynuzların olduğu yerlerde, kemikli çıkıntılar vardır.

İlk bilgiler, Achelousaurus’un, Einosaurus (Achelousaurus gibi yakasının sonunda iki boynuz vardır) gibi değişik boynuzlara sahip ceratopslar ile boynuzsuz Pachyrhinosaurus arasında geçiş formu özelliği gösterdiğini işaret etmişti. Aynı soy çizgisinden olup olmadıkları belirsiz olsa da, bulunan bu üç örnek te, Ceratopsidae familyası ve Centrosaurinae altfamilyası içinde, Pachyrhinosaurini oymağına en azından yakın görünmektedir; çoğunlukla da birleştirilir.

vikilike.com


ARKEOGRAFYA websitesi; Arkeoloji, Sanat Tarihi, Tarih, Filoloji, Antropoloji, Paleontoloji, Mitoloji, Müze ve Arkeoteknik ile ilgili konularda yayın yapar.

ARKEOGRAFYA websitesi, Basın Meslek İlkelerine uymaya söz verir.

ARKEOGRAFYA  ©  Her hakkı saklıdır. Yazı ve fotoğraflar kaynak veya bağlantı verilmesi koşuluyla kullanılabilir.