14Aralık2017

MAKALELER TARİH Eski Arapça Kaynaklarda Türkler - Sayfa 2

Eski Arapça Kaynaklarda Türkler - Sayfa 2

FacebookTwitterGoogle bookmarkMyspace bookmarkDel.icio.usDigg
Kullanıcı Değerlendirmesi: / 1
ZayıfEn iyi 
Makale İçeriği
Eski Arapça Kaynaklarda Türkler
Sayfa 2
Sayfa 3
Sayfa 4
Sayfa 5
Sayfa 6
Sayfa 7
Sayfa 8
Sayfa 9
Sayfa 10
Sayfa 11
Sayfa 12
Sayfa 13
Sayfa 14
Sayfa 15
Sayfa 16
Sayfa 17
Sayfa 18
Sayfa 19
Sayfa 20
Sayfa 21
Sayfa 22
Sayfa 23
Sayfa 24
Sayfa 25
Tüm Sayfalar

Türklerin soyunun nereden geldiğine ilişkin bir rivayette şöyle denmektedir. "İbrahim Peygamberin çocukları şunlardır: Ummmu'l-veled olan Hacer'den doğan İsmail, Lâban b. Başvil, Sâra'dan doğan İshak, diğerleri yani Medyen, Mâdun, Yahşan, Zimrun, Aşbuk ise asıl Araplardan olan Kantûra bint Maftûn'dan doğmuştur. İbrahim bunlardan Madun, Aşbuk ve Şuh'u doğuya gönderdi, Bu üçü Horasan'a yerleşti, orada evlat edindiler. Horasan Türkleri bunlardır."11

Hz. Peygambere atfedilen ve hadisi olduğu söylenen kimi sözlere dayanılarak Türklerin Kantûrâ ailesine mensup olduğu belirtilmektedir. Bazı lügatler ve tarih kaynaklarında Kantûrâ ailesinin, Türkleri, Deylemleri, Oğuzları ve Moğolları kapsadığı,12 Kantûra'nın Hz. İbrahim'in cariyesi olduğunu belirtmektedir.13 Başka kaynaklarda ise Kantûrâ'nın bir Türk hükümdarının kızı olduğu ve Hz. İbrahim'in bununla evlendiği kaydedilmektedir.14

Arapça kaynaklar Türklerle birlikte, Hazar ve Deylem adlı kavimleri zikretmektedir.15 Daha iyi görmek için gözünü kısmak anlamındaki Hazara fiilinden türeyen Hazar kelimesi kısık gölü insanlara verilen Arapça bir terimdir.16 Türklerle birlikte zikredilen diğer kavim Deylemlerin, Türklerin ırkından geldiği belirtilmekte,17 atasözlerinde ise her iki toplumda birlikte anılmakta ve sert kalpli ve acımasız kişileri temsil etmektedir.

Tâcu'l-Arûs dışında Arapça eski lügatler Türk lafzı üzerinde geniş açıklamalar yapmamaktadır. Lisanu'l-Arab'da "Türkler Deylem diye de anılan bilinen bir topluluktur"18 ifadesini kullanırken Tâcu'l-Arûs daha kapsamlı açıklama yapmakta ve "Türk bir ırkın adıdır. Tekili Rum ve Rûmî "Zenc" ve "Zencî"deki gibi "Türkî", çoğulu "Etrâk"dır. Onların Deylemler oldukları, Tatarların da onların soyundan olduğu söylenir. Kimileri de onların Hz. İbrahim'in neslinden olan Kantûrâ oğulları olduğunu söylerler. Bilinen Nuh'un oğlu Yâfes'in neslinden olduğudur. Suyutî'nin et-Teşvîh'inde onların Tubbe' kavminden olduğunu söyler. 0 devamla "Hadiste Türkler size dokunmadıkça onları rahat bırakın" denilmiştir. Ben de en-Nassâbat en-Nemerî ile İbnu'l-Cevvâni'nin mukaddimesinde belirttikleri gibi, onların Yâfes'in oğullarından olduğunu söylerim"19 demektedir.

Türklerin soyu ve adına ilişkin Arapça kaynaklarda yer alan yukarıda aktardığımız bu değerlendirmelerin tarihi gerçekler ve ilmi ölçülerle uyuştuğunu söylemek mümkün değildir. Ayrıca bu tespitler hem son arkeolojik araştırmalar ve kültür tarihi incelemelerine aykırı hem de lisaniyât bakımından bunların doğrulukları ispatlanmamıştır. 20

Türklerin Yaşadıkları Yerler

Orta Asya'daki anayurtlarından dünyanın diğer bölgelerine, zaman içersinde yaptıkları sürekli göçler, Türklerin çok geniş bir coğrafi alan içersinde yaşadığına işaret etmektedir. Bu sebeple her dönemde ve ayrı yerlerde Türk topluluklarına rastlamak mümkündür. Arapça kaynaklarda, özellikle İslâm coğrafyacılarının eserlerinde Türklerin yaşadıkları bölgelere sıkça atıflar yapılmıştır. Türklerden bahseden Arapça kaynaklar onların Macaristan, Bulgaristan, Karadeniz, Kafkasya-Cürcan-Mavaraünnehr (Aşağı Türkistan), Tibet ve Çin ülkeleri ile, buranın kuzeyinde kalan bölgelerde yaşadıklarını kaydetmektedir. Bu geniş coğrafya içinde, başka topluluklar da yaşamasına karşın, burada yaşayanların hemen hepsi Türk kabul edilmişlerdir. Hatta Ruslar, Slavlar ve Moğol istilasına kadar Moğollar dahi Türk kabul edilmiştir. M.Ö. VII. yüzyılda, Türk kavimlerine mensup çeşitli topluluklar Derbend yoluyla Kafkasların kuzeyinden Azerbaycan'a yerleşmişlerdir. Bu sebeple Derbend'e "Türk Kapısı/babu'l-ebvâb" denmektedir.21 O dönemden itibaren Kuzey Azerbaycan'da kalabalık bir Türk nüfusu yaşamaya başlamıştır.22 Diğer yandan Tabaristan, Curcan bölgelerinde, Ağaçeri, Sûli ve Yazar Türkleri bulunmaktadır. Enûşirevan bu toplulukların direnmesini önlemek için bir kısmını Azerbaycan'a tehcir etmiştir.23


ARKEOGRAFYA websitesi; Arkeoloji, Sanat Tarihi, Tarih, Filoloji, Antropoloji, Paleontoloji, Mitoloji, Müze ve Arkeoteknik ile ilgili konularda yayın yapar.

ARKEOGRAFYA websitesi, Basın Meslek İlkelerine uymaya söz verir.

ARKEOGRAFYA  ©  Her hakkı saklıdır. Yazı ve fotoğraflar kaynak veya bağlantı verilmesi koşuluyla kullanılabilir.