14Aralık2017

MAKALELER TARİH Eski Arapça Kaynaklarda Türkler - Sayfa 9

Eski Arapça Kaynaklarda Türkler - Sayfa 9

FacebookTwitterGoogle bookmarkMyspace bookmarkDel.icio.usDigg
Kullanıcı Değerlendirmesi: / 1
ZayıfEn iyi 
Makale İçeriği
Eski Arapça Kaynaklarda Türkler
Sayfa 2
Sayfa 3
Sayfa 4
Sayfa 5
Sayfa 6
Sayfa 7
Sayfa 8
Sayfa 9
Sayfa 10
Sayfa 11
Sayfa 12
Sayfa 13
Sayfa 14
Sayfa 15
Sayfa 16
Sayfa 17
Sayfa 18
Sayfa 19
Sayfa 20
Sayfa 21
Sayfa 22
Sayfa 23
Sayfa 24
Sayfa 25
Tüm Sayfalar

Hz. Peygamber döneminde Arap yarımadasında Türklerin varlığına ilişkin kimi görüşler bulunmaktadır. Hz. Peygamber dönemi Medine'sinde, İranlı Selman, (Selman-ı Farisi) Bizanslı Suheyb (Suheyb-i Rûmî), Habeşistanlı Bilal (Bilal-i Habeşi) gibi Arap olmayan müslümanların varlığı kesin olarak bilinmekteyse de, bu dönemde Türk olduğuna işaret eden sağlam bir kaynak bulunmamaktadır. Ancak eski kaynaklarda, bölgeye köle olarak getirilen ve Türk hizmetkar, Türk köle tabirleri kullanılan ve Arapların hizmetinde olan Türklere dair haberlere rastlanmaktadır. Bazı tarihçiler Türkleri köle olarak Hz Osman'ın oğlu Said'in 674'deki kısa süreli Horasan valiliği dönemine Medine'ye geldiklerini ifade etmektedirler.71

Türkler Hakkındaki Hadisler

Türk-Arap ilişkilerini anlamada yardımcı olacak dinî kaynakların başında, hadis kitapları gelmektedir. Bu kitaplar Hz. Peygambere ait olduğu ileri sürülen ve çoğu da mevzu denilen, gerçek olmayan sözlerle doludur. Hz. Peygambere ait olduklarında şüpheler bulunsa da, Buhâri, Müslim Sünen'i Ebu Davud gibi güvenilir hadis kitaplarındaki hadisler ve diğer kitaplardaki hadisler, tarihî açıdan Türk-Arap ilişkilerini daha iyi anlamaya yardımcı olacak niteliktedir.72 Emeviler döneminde Arap ırkçılığını esas alarak, diğer toplumları aşağılayan, kötüleyen pek çok hadis uydurulmuştur.73 Türkler hakkında erken dönemden itibaren hadis uydurulduğu için, bunların bir kısmı güvenilir hadis kitaplarında da yer almıştır. Buna rağmen uydurma hadislerin çoğunluğu fiten ve melâhim adı verilen eserlerde yer almaktadır.74 Klasik dönem hadis tenkit kitaplarında, melahim ve fiten kitaplarında yer alan hadisler75 ile Türkleri, hadımları ve köleleri kötüleyen ve kınayan hadislerin uydurma olduğu ifade edilmektedir.76 Ancak, hadis ilmi bakımından sahih oldukları şüpheli olsa da, III. Hicri asırdan itibaren telif edilen hadis kaynaklarında yer alan bu rivayetleri aktarmak, o dönem Arap toplumunun Türklere bakışını ortaya koyacağından büyük önem taşımaktadır.

Bazı hadislerde Türklere savaş edilmemesi ve bunun olumsuz sonuçları konusunda müslümanlar uyarılmaktadır. Bu nedenle bazı hadis kitaplarındaki Türklerle ilgili hadisler "Türklerle Şavaş Bölümü"77 ile "Çarık Giyenlerle Savaş" başlıkları78 altında yer almıştır. Türklerle ilgili hadisler konusunda hadis kriteri yapan alimler fazla açıklama yapmamış ancak bu hadisleri, Hz Peygamberin geleceğe ilişkin haber verdiği bir mucizesi kabul etmişlerdir.79 Günümüzde de Türklerle ilgili hadisler konusunda çeşitli yerli ve yabancı araştırmalar yapılmıştır.80

Hadislerde Arap-Türk İlişkileri

Hz. Peygambere ait olduğu ifade edilen ve Türklerin Yâfes'in neslinden geldiği, Yecüc ve Me'cüc akrabalığı ile fiziki özellikleri aktarılan hadislerinden başka, Arap-Türk ilişkilerini etkileyen bir takım hadisleri de bulunmaktadır. Bunları konularına göre tasnif etmek mümkündür. Bu hadislerin bir kısmı Türklerle iyi geçinmeyi onlardan gelecek kötülüklerden kaçınmayı tavsiye ederken, bir kısmında Türkleri Kantûrâ oğulları olarak göstermekte ve onların bir gün Arapların yerlerini ve Irak'ı işgal edeceği bildirilmektedir. Bir başka grup hadislerde ise Araplarla Türklerin yapacakları savaşlar ve Türklerin Irak ve el-Cezire (yukarı Mezopotamya)'yı ele geçirecekleri aktarılır.

Türklerle savaşmayı kıyametin kopma işaretleri sayan, Türklerle savaşmadan kıyametin kopmayacağını bildiren hadisler ile Türklerin yönetimi Abbasilerden alacağını işaret eden hadisler de bulunmaktadır. Kaşgarlı Mahmud'un eserinde anlattığı ve Türkleri öven hadisleri olumlu hadisler grubuna katabiliriz. Türk-Arap ilişkilerini belirleyen bu hadislere çeşitli örnekler vermek yararlı olacaktır:


ARKEOGRAFYA websitesi; Arkeoloji, Sanat Tarihi, Tarih, Filoloji, Antropoloji, Paleontoloji, Mitoloji, Müze ve Arkeoteknik ile ilgili konularda yayın yapar.

ARKEOGRAFYA websitesi, Basın Meslek İlkelerine uymaya söz verir.

ARKEOGRAFYA  ©  Her hakkı saklıdır. Yazı ve fotoğraflar kaynak veya bağlantı verilmesi koşuluyla kullanılabilir.