24Nisan2018

MAKALELER TARİH Mustafa Kemal’in Anadolu’ya gönderilme emri nasıl çıktı

Mustafa Kemal’in Anadolu’ya gönderilme emri nasıl çıktı

FacebookTwitterGoogle bookmarkMyspace bookmarkDel.icio.usDigg
Kullanıcı Değerlendirmesi: / 0
ZayıfEn iyi 
Makale İçeriği
Mustafa Kemal’in Anadolu’ya gönderilme emri nasıl çıktı
Sayfa 2
Tüm Sayfalar

Mondros Ateşkes Antlaşmasından sonra İngilizler, Karadeniz bölgesinin denetimine önem vererek, Sinop, Samsun ve Trabzon  limanlarını kontrol altına almışlardı.

21 Nisan 1919  tarihinde İngiliz  Yüksek  Komiseri Amiral Calthorpe, Osmanlı Hükümetine, Karadeniz bölgesindeki çetelerle ilgili bir nota verdi.

1919’un mart ve nisan aylarında,  terki silahtan sonra Karadeniz bölgesinde Pontus Rum çeteleri boşluktan yararlanıp, Türklerden intikam almak  ve Pontus  Rum devletini kurmak düşüncesi ile olaylar çıkarıyorlar; köyleri basıp yağmalama yapıyorlar, yol kesip adam öldürüyorlardı. İstanbul’da çıkan Pontus gazetesi, bu olayları çıkaranların Rumlar değil de o bölgedeki Türkler olduğu yönünde  neşriyat yapıyordu.  Paris  Barış Konferansında Yunan delegesi Venizelos, bu olayları kendi çıkarları için istismar ediyordu.

Böylece İngiliz amiral, Rumların bu hareketlerine karşı koyan yerel Türk milis güçlerinin susturulması amacıyla, o bölgede  bulunan  9. Ordu Kumandanlığına bir müfettiş gönderilmesini istedi. Bu isteğinde İngiliz amiral,  aşağıdakileri talep etmekteydi.

1- Erzurum, Erzincan, Bayburt  ve Sivas yöresindeki askerlerin terhisi ile  silahların tesliminin hızlandırılmasını.

2-  Bu yörelerde, Kars’ta olduğu gibi şuralar kurulduğunu, bu oluşumların o bölgede ordunun denetimi altında asker toplamakta olduğunu ve bu gibi işlemlerin oradaki halkı rahatsız ettiğini.

3-  Bu gelişmelerin, Ermenistan  hakkında verilecek karara karşı koymak için İttihatçı Türkler  tarafından örgütlendiğini.

4- Hükümet olarak  o bölgedeki  olaylar için  tedbirlerin  alınması gerektiğini, aksi takdirde Samsun’a çıkarma yapıp, o bölgeyi işgal edeceklerini söyledi.

İngiliz  amiral, vermiş olduğu nota ile yetinmeyip, bizzat Padişah Vahdettin’e çıkarak aynı isteklerde bulundu. Ayrıca İngiliz  Komiser Vekili  Amiral  Webb de, Sadrazam Damat Ferit’e bu isteklerini yeniledi.

Bu ultimatom, padişahı tedirgin ettiğinden, o, bölgede asayişi sağlamak ve tedbir almak gerektiğine karar verdi. Böylece bölgeye gidecek kişinin Mustafa Kemal olması gündeme geldi.

Harbiye  Bakanı  Şakir  Paşa, 29 Nisan 1919 tarihinde Mustafa Kemal’i  yanına çağırdı ve  9. Ordu Müfettişliğine atandığını haber verdi. Hükümette bu kararın alınmasında, İçişleri Bakanı Mehmet Ali Bey ve  Bahriye Bakanı Avni Paşanın rolü olmuştu. Çünkü, bu iki bakan ile Mustafa Kemal’in önceden beri görüşmeleri ve onlara güven vermesi bu kararda etken olmuştu.

Şakir Paşa, Mustafa Kemal’e bu emri tebliğ ederken, kendisine bir dosya rapor vererek oradaki görevini anlattı.  Mustafa Kemal,  bölgede yapacağı işlere bir şekil vermek için Genelkurmay başkanı ile görüşmesi gerektiğini söyledi. O günlerde Genelkurmay başkanı olan Fevzi Çakmak ile  görüşmeye  gitti. Ancak onu yerinde bulamadığından,  ikinci başkan olan Diyarbakırlı Kazım  Paşa ile görüştü.

Anadolu’ya gitmesi ile ilgili alınan kararnamede, İngiliz amiralin teklif ettiği üç konu vardı:

1- O bölgede asayişi sağlayacak,

2- Silah ve cephanelerle ilgili konuları halledecek,

3- Asker toplama işini  şekle bağlayacaktı.

Ancak Mustafa Kemal, belirtilen  vazifeleri ve kararnamede bulunan yetkileri az bulduğundan, kararnameyi genişletmek üzere metni kendisinin hazırlaması  yönünde  Genelkurmay İkinci Başkanı Kazım  Paşayı ikna etti. Bu şekilde metni birlikte hazırladılar.

Hazırlanan kararname örneği Sadrazama gitti, ama  Sadrazam kararnameyi imzadan imtina etti. Şakir Paşa da imzadan çekindi, ancak Sadaret mührünü basacağını söyledi. Akabinde, Sadaret mührünün Kazım Paşada olduğunu öğrenen Mustafa Kemal, kararnameye istediği  her şeyi koydurdu.


ARKEOGRAFYA websitesi; Arkeoloji, Sanat Tarihi, Tarih, Filoloji, Antropoloji, Paleontoloji, Mitoloji, Müze ve Arkeoteknik ile ilgili konularda yayın yapar.

ARKEOGRAFYA websitesi, Basın Meslek İlkelerine uymaya söz verir.

ARKEOGRAFYA  ©  Her hakkı saklıdır. Yazı ve fotoğraflar kaynak veya bağlantı verilmesi koşuluyla kullanılabilir.