YAZARLAR TİMUR B. DAVLETOV Güney Sibirya’da Şamanizmin Diğer Dinler ile İlişkisi Üzerine: Hakas Türkleri Örneği - Sayfa 2

Güney Sibirya’da Şamanizmin Diğer Dinler ile İlişkisi Üzerine: Hakas Türkleri Örneği - Sayfa 2

FacebookTwitterGoogle bookmarkMyspace bookmarkDel.icio.usDigg
Kullanıcı Değerlendirmesi: / 1
ZayıfEn iyi 
Makale İçeriği
Güney Sibirya’da Şamanizmin Diğer Dinler ile İlişkisi Üzerine: Hakas Türkleri Örneği
Sayfa 2
Sayfa 3
Sayfa 4
Sayfa 5
Sayfa 6
Sayfa 7
Tüm Sayfalar

Keza Şamanların hem antik çağda, hem günümüzde olağan sosyal hayatta (Şamanların Hanları için danışman oldukları zamanlar hariç) kendi mesleklerinin ötesinde ayrıcalıklara sahip olmadıklarını görmek mümkündür. Kamlar (Şamanlar) ücret ile çalışmazlardı, yani onlar diğer dinlerin uzmanları gibi ücretli değillerdi, üstelik aynı zamanda Kamlar Şamanizme hayatlarını adamışlardı. Eski çağlarda ve günümüzde de Şamanlık, kendini feda ve reddeden ve kendi isteklerinden mahrum olan çok zor bir görevdir.

Şamanizmde bir Şaman figürünün önemine rağmen, Şaman tüm Şamanizmi kapsamadığı için, Şamanizmin Şamanla eşdeğer olduğunu söylemek yanlıştır. Diğer din uzmanlarından farklı bir şekilde Kamlar (Şamanlar) tüm Şamanik ritüelleri yönetmez ve onlara katılmazlardı. Örneğin, kurban geleneğine (dağ ritüeli sırasında, kutsal dağın ruhları için canlı olarak serbest bırakılmış çoğunlukla at) öncülük eden bir adam Kam değildir, fakat o adam, bu Şamanik ritüelin algıcı (ritüel yöneticisi) olan, yerel kabileden en saygın adamlardan (ak-sakal) biridir. Zaten at kurban geleneği Hakas Şamanizminde en önemli ritüellerdendir.

Eski çağlarda Kamlar birçok görev ve işlevi yerine getirmişlerdir. Bir Kam, şarkı söyleme, dua etme, dans etme, geleneği sürdürme, hekimlik, falcılık, öğretmenlik, hava tahminciliği ve diğer birçok görevi yapmıştır. Ama Kama olan güven bir kez kaybolduğu zaman, en fazla birkaç hanenin bulunduğu ve çoğunlukla insanların yüzyüze ilişkisinin olduğu yerleşimlerde, onu nasıl bir kader beklediğini tahmin etmek zor değildir. Bu nedenle, geleneksel bir toplum içinde bir Şamanın hayatının, genellikle onun performansı ile doğrudan orantılı bir bağıntıya sahip olduğu ifade edilebilir. Aksi takdirde Şaman, her zamanki yerleşim yerinden ayrılmak zorunda kalır. Bilhassa, tüm kişiler arası ilişkilerin yüzyüze olduğu ve tüm söylentilerin çok hızlı yayıldığı geleneksel toplumda herhalde ne engellerin Şaman tarafından karşılandığını tahmin etmek zor değildir.

Öte yandan geleneksel toplumlardaki insanlar, bu geleneksel çevre içinde doğup büyüdükleri için birçok şeyi sorgulayamazlar. Evet, bu doğrudur. Böylece bu koşullar altında, örneğin "Bana bağlı değil veya ruhlar bugün istemiyor.” gibi şeyler söyleyerek bir Şamanın iyi idare edebildiği,  günümüz bakış açısından görünür. Ama bu varsayım bile, bugün için en üst seviyede geliştirilmiş modern tıp araçları varken insanlara daha iyisini sunmaya çabalayan Şamanların bulunmasından dolayı gerçeği göstermez. Dikkat edilmelidir ki bugünkü insanlar, Avrupa tarzı rasyonel eğitim almış, bundan dolayı çevrelerindeki her şeyi sorgulayabilen, eğitimli bireylerdir. Ama bu insanlara rağmen, yine modern tedavilerin diğer tüm yollarından sonra bir son yöntem olarak tedavi için Şamanlara başvuruluyor. Neden?

Bundan dolayıdır ki modern dünyanın bütün bu gelişmelerinin karşısında Kamlar ve Kam dini ortadan kalkmadı. Şamanizmin günümüzde bir canlanma yaşadığı ve bu sürecin Şamanlar ve Şamanik toplulukların yaşadıkları ülkelerde azınlıkta bulunmaları gerçeğine rağmen geliştiği söylenebilir. Zorunlu yöntemler Şamanizmde pek kullanılmaz. Zorunlu olarak insanlığa dini hayatı sunmak, genellikle haklardan mahrum bırakan bir yöntemdir. Bu nedenle bu tür girişimlere insanlardan tepki, itiraz ve öfke gelir. Bu yöntemlerin yerine bugün insanları çekmek amacıyla ikinci el giysi dağıtımı gibi çoğunlukla ekonomik esaslı olan teşvikler yapılır. Diğer dinlerle rekabet etmek için başka türlü yöntem, yasal imkanların kullanımıdır. Örneğin, 1997 Eylülünde çıkan “Rusya'da Vicdan ve Din Kuruluşlarına Dair” federal yasa örneğinde olduğu gibi, Rus Ortodoks Kilisesi hukuki bir şekilde devlet tarafından desteklenerek, o zamandan beri böyle bir uygulama yapılmaktadır (3).

Elbette Şamanizmde her şeyin güzel ve mükemmel olduğu anlamı çıkarılmamalıdır. Çünkü Kam dininde de durumdan yararlanmak amacıyla Şamanlara benzeyip kendilerini satan bir sürü şarlatan toplanabilir. Bundan başka, insanlar tarafından öznel ölçütler uygulanmadığı ve soyut olduğu sürece bütün dinlerin iyi olduğunu belirtmek gerekir. Ancak insanların diğer dini sistemlerden farklı olarak nedenlerin ve sonuçların arasında somut ilişkiler beklediği Şamanizmin en belirgin biçimde geçerli olduğu binlerce yıldır Şamanizm bünyesinde de bazı şarlatanlara sık rastlanmıştır.

Ve eğer biz gelişmiş ideolojik cihazların devlete ait olduğu (4) (Çarlık Rusya durumunda), içinde bir kilise olan ve yeni işgal edilmiş toprakların yerli halkını zorunlu uygulamalar yoluyla devlete bağlamak amacıyla dinlerin uygulanma sürecini ele alırsak, o zaman Hakas topraklarında yaşayan tüm insanları dönüştürmek için güçlü girişimleri yoğun olarak üstlenmiş bir Rus Ortodoks Kilisesini görebiliriz. Yani, bu politikanın amacı, hem fiziki hem de manevi alanlarda  (politik, sosyo-ekonomik vb.) nedenler ile ilgisi olmadan, yeni işgal edilmiş ülkelerin yerli halkını yeni imparatorluğa bağlamaktı.



ARKEOGRAFYA websitesi; Arkeoloji, Sanat Tarihi, Tarih, Filoloji, Antropoloji, Paleontoloji, Mitoloji, Müze ve Arkeoteknik ile ilgili konularda yayın yapar.

ARKEOGRAFYA websitesi, Basın Meslek İlkelerine uymaya söz verir.

ARKEOGRAFYA  ©  Her hakkı saklıdır. Yazı ve fotoğraflar kaynak veya bağlantı verilmesi koşuluyla kullanılabilir.